3 Maj w Domu Polskim

Przemówienie Ambasadora RP Zbigniewa Gniatkowskiego

z okazji obchodów 226. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja

Auckland, Dom Polski, 7 maja 2017 r.

 

Polska przyjęła pierwszą nowoczesną konstytucję w Europie, drugą po amerykańskiej na świecie. Konstytucja 3 Maja była odbiciem polskiego ducha, który umożliwił polskiemu narodowi przetrwanie 123 lat niewoli, a następnie długich lat represji komunizmu. Konstytucja 3 Maja miała symboliczny wymiar, stanowiąc kulminację dążeń elit ówczesnej Rzeczypospolitej do zreformowania i wzmocnienia państwa. Przyjęcie Konstytucji stanowiło formę przeciwdziałania ingerencji obcych mocarstw w wewnętrzne sprawy Rzeczypospolitej, co wywołało zbrojny sprzeciw Prus i Rosji, które doprowadziły do zaborów. W czasie niewoli Konstytucja 3 Maja, choć niezrealizowana, stała się znakiem nadziei na odbudowę państwa polskiego. Obchody 3 maja stały się natomiast okazją do manifestowania uczuć patriotycznych. Do końca II wojny światowej oraz w czasach Polski Ludowej obchodzenie Dnia Konstytucji było zabronione, jednakże rocznica ta co roku stawała się pretekstem do masowych manifestacji antykomunistycznych. Obecnie Konstytucja 3 Maja traktowana jest przez Polaków jako jedno z najbardziej przełomowych wydarzeń historycznych w dziejach Polski oraz powodem do dumy z naszych tradycji parlamentarnych i demokratycznych.

Przykładem poszanowania wolności przez Polaków oraz tolerancji wobec innych narodów i kultur było już ogłoszenie w 1264 r. przez księcia Bolesława Krzywoustego Statutu Kaliskiego, a także przyjęcie Żydów prześladowanych w innych częściach Europy. Stąd legendarne nazwanie przez Żydów naszego państwa „Polin”. Także wielowiekowa obecność na ziemiach polskich Tatarów i Karaimów potwierdza tradycję otwartości Rzeczypospolitej.

W ustanowionym w 2017 r. przez UNESCO Roku Zamenhoffa warto przypomnieć inicjatywę pokonywania barier w porozumieniu między narodami przy pomocy wspólnego języka Esperanto. Otwartość na dialog i gościnność jako cechy narodowe towarzyszyły również organizowanym w ubiegłym roku w Polsce Światowym Dniom Młodzieży.

Naród polski poniósł ogromne ofiary w czasie II wojny światowej w wyniku zbrodniczej działalności totalitaryzmu nazistowsko-niemieckiego, a następnie sowieckiego. Polska nie dopuszcza do relatywizacji prawdy historycznej. Używane w mediach światowych określenia „polski obóz koncentracyjny”, „polskie getto”, „polskie komory gazowe”, „polskie SS” są wynikiem niedostatecznej wiedzy o historii lub ignorancji faktów; czasem mamy do czynienia z celowym fałszowaniem historii Polski. Jednym z zadań stojących przed nami jest zatem rzetelna, szeroka akcja edukacyjna dotycząca roli Polaków i Polski w II Wojnie Światowej, w tym pamięci o polskich „Sprawiedliwych wśród Narodów Świata” oraz o wkładzie naszych rodaków w rozwój poszczególnych państw, w tym Nowej Zelandii. Nie wolno zapominać o roli „Solidarności” i Świętego Jana Pawła II w upadku komunizmu. W powszechnej świadomości upadek komunizmu jest symbolizowany przez rozbiórkę Muru Berlińskiego z pominięciem wyborów czerwcowych w Polsce. Liczymy na aktywny udział w tych działaniach zgromadzonych gości. Zachęcamy do reagowania na sformułowania typu „polskie obozy koncentracyjne”, domaganie się ich sprostowania. Tutaj w Nowej Zelandii ostatni przypadek odnotowaliśmy w marcowym wydaniu tygodnika Listener, po interwencji został opublikowany mój list protestacyjny.

Polska wniosła istotny wkład w rozwój kultury i tożsamości europejskiej. W dobie zagrożeń i problemów w Europie cenne jest dziedzictwo polskiej myśli politycznej skierowanej szczególnie w stronę współpracy narodów, dialogu międzykulturowego oraz działań na rzecz wzajemnego szacunku i pojednania. Bogata tradycja otwartości i tolerancji na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej, mająca źródła w wartościach chrześcijańskich, jest dziedzictwem wzbogacającym tożsamość Europy Środkowej i całego kontynentu.

W tym roku upływa 145 rocznica przybycia pierwszych osadników z Polski do Nowej Zelandii (Otago, Wyspa Południowa). Zapewne niektórzy z Państwa słyszeli, że wnuczka tych osadników Pani Madeline Anderson, z domu Orłowska, obchodziła w ostatni czwartek 110 urodziny. Miałem zaszczyt ją odwiedzić w Upper Hutt i przekazać najlepsze życzenia.

W tym roku mija 73 lata od przypłynięcia statku General Randall z polskimi sierotami na pokładzie. Los Dzieciom z Pahiatua, podobnie jak wielu Polakom wysiedlonym w głąb Rosji Sowieckiej, przyniósł niewyobrażalne cierpienie, ryzyko śmierci w łagrach, a tym, którzy ocaleli - tułaczkę po świecie, nawet do najodleglejszych jego zakątków. Wasz los jest także spleciony z losem Oficerów pomordowanych w Katyniu, których tragedię symbolicznie upamiętniamy w Katedrze aucklandzkiej, gdzie znajduje się Tablica Katyńska. Historie Państwa są szczególnie bliskie rodakom w Kraju. Można sobie wyobrazić skalę i wyzwania towarzyszące Państwa ucieczce z ZSRR do Iranu, by wreszcie w 1944 roku, na zaproszenie premiera Petera Frasera, przybyć do Nowej Zelandii. Znaleźliście Państwo tu drugi dom i przez całe swoje dorosłe życie ciężką pracą podziękowaliście władzom Nowej Zelandii za piękny gest. Wszyscy staliście się dobrymi obywatelami Nowej Zelandii, przyczyniając się do jej naukowego, kulturalnego i gospodarczego rozwoju. Warto w tym miejscu sięgnąć do przedmowy byłego premiera Nowej Zelandii J. Keya do najnowszego książki „Dwie ojczyzny – Polskie dzieci w Nowej Zelandii. Tułacze wspomnienia”: „wydarzenia, które zespoiły nasze kraje ponad siedemdziesiąt lat temu, w okresie straty, cierpienia i destabilizacji, ukształtowały nasze dzisiejsze relacje. Historia dzieci z Pahiatua stała się zaczątkiem trwałej więzi między Polską a Nową Zelandią i na zawsze pozostanie częścią wspólnej narracji.” Dzisiaj po tylu latach – w imieniu władz polskich - dziękuję za utrzymywanie więzi z krajem. Mogę powiedzieć z całą mocą, że Polska jest wdzięczna „Dzieciom z Pahiatua”, że zachowały polskość: język i kulturę, utrzymały wiarę przodków; stworzyły też między sobą głęboką więź i do dziś uważają się za jedną wielką rodzinę. 

Sprawy Polonii i Polaków za granicą mają dla rządu RP fundamentalne znaczenie. Nasi Rodacy mieszkający w najdalszych zakątkach świata są ważnym partnerem w działaniach na rzecz polskiej racji stanu. Rząd podejmuje szereg inicjatyw na rzecz wspierania Polonii głównie w zakresie nauczania języka polskiego i historii Polski oraz utrzymania dziedzictwa narodowego m.in. poprzez kontakt z kulturą polską. Jest to kluczowe do zachowania polskości poza granicami kraju.

Jesteśmy dumni z Państwa sukcesów. Jesteśmy dumni z Państwa wkładu w dobrobyt Nowej Zelandii. Jednocześnie należy Wam się szczególny szacunek, za to, że będąc tak daleko od kraju nie zapominacie o obowiązkach polskich. Wspieraliście Państwo polską niepodległość przed ’89 rokiem. Wspieracie Polskę nadal. Naturalnie liczymy na dalszą znakomitą współpracę.

W 2018 r. będziemy obchodzić setną rocznicę Odrodzenia Państwa Polskiego, które było możliwe dzięki wartościom obecnym w całej historii Polski,  wyróżniającym naszą tożsamość narodową na tle innych: imperatywu wolności; poszanowania godności człowieka i jego praw; respektowania zasady solidarności między społecznościami i państwami. Przygotowując się do obchodów setnej rocznicy Odrodzenia Państwa Polskiego, Polska pragnie przedstawić światowej opinii publicznej swoje dokonania społeczne, gospodarcze, naukowe i w obszarze kultury. Spoiwem tych elementów jest naród – czyli ludzie.

Polska jest dzisiaj szanowana na arenie światowej oraz uważana za kraj stabilny i przewidywalny. Od 1999 roku Sojusz Północnoatlantycki pozostaje dla Polski zasadniczym filarem bezpieczeństwa. Wstępując do NATO, Polska przypieczętowała wybór drogi cywilizacyjnego i ustrojowego rozwoju. NATO jest zdeterminowane i zdolne do zapewnienia skutecznej obrony swoim członkom. Ustalenia szczytu NATO w Warszawie i następujące po nim działania są tego najlepszym dowodem.

Współczesna Polska jest państwem tolerancyjnym i bezpiecznym, a społeczeństwo polskie jest przywiązane do wartości demokratycznych, wolnościowych, szanujące tradycje własne i innych społeczeństw, a zarazem nowoczesne, innowacyjne i kreatywne. Dzięki nieprzerwanemu od ponad 25 lat wzrostowi gospodarczemu – Polska, ważne państwo członkowskie Unii Europejskiej, zajmuje coraz wyższe miejsca w międzynarodowych rankingach gospodarczych. Dynamicznie rozwijająca się Warszawa jest też znaczącym ośrodkiem dialogu nt. demokracji i praw człowieka, co potwierdza m.in. lokalizacja siedzib Biura OBWE i sekretariatu Wspólnoty Demokracji.

Polska i Polacy zawsze byli zaangażowani w obronę wartości uniwersalnych. Dorobek Polski w obszarze utrzymywania stabilizacji i pokoju na świecie oraz w zakresie ochrony praw człowieka wzmacniają pozycję naszego państwa jako kandydata na niestałego członka w Radzie Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych w latach 2018-2019. Liczymy też na możliwość organizacji wystawy Expo w Łodzi w 2022 r., a rok później Światowego Jamboree Skautowego w Gdańsku. Jak wiemy, w przyszłym roku Polska będzie ponownie gospodarzem konferencji klimatycznej COP24.

Ważne jest pokazywanie osiągnięć ostatniego ćwierćwiecza, promowanie także tu, w Nowej Zelandii, wizerunku Polski nowoczesnej i liczącej się na arenie międzynarodowej. Działajmy razem wraz z organizacjami polonijnymi, Konsulami Honorowymi w Auckland i Christchurch, a także instytucjami kulturalnymi i gospodarczymi w kraju.

Chciałby złożyć szczególne podziękowania Zarządowi Stowarzyszenia Polaków w Auckland za zaangażowanie, ciekawe inicjatywy służące integracji i aktywizacji środowiska polonijnego w Auckland - środowiska często rozproszonego, wielopokoleniowego, osób z różnym doświadczeniem emigracyjnym, Polaków urodzonych w Nowej Zelandii i tych przybyłych niedawno. Dziękując za dotychczasowe wysiłki, pozwolę sobie poprosić Państwa o więcej, abyśmy wspólnie pracowali na pozytywny wizerunek Polski i abyśmy zgodnie podkreślali nasze sukcesy - w sferze gospodarczej, kulturalnej. Jesteśmy dumni z naszych osiągnięć. 

Undefined